ForumKalbi.Com - Gelibolu'yu taniyalim

Gelibolu, Asya ile Avrupa arasında antik dönemlerden bu yana daima köprü olmuş, ünlü bir kenttir. Kentin hangi yüzyılda ve kimler tarafından kurulduğu bilinmemektedir. Ancak tarihi, Truva Kenti kadar eskidir. Osmanlılar tarafından fethedildikten sonra GELIBOLU adını alan kent, bu adının Gallipoli yada Gallipolis den türediğini biliyoruz.

GELIBOLU'NUN TÜRKLER TARAFINDAN FETHİ (M.S.1354)

Gelibolu'nun fethi, Rumeli fethinin ve Türklerin Avrupada yayılmalarının kökenini oluşturur. Bu Fetih 1354 yılında 2. Osmanlı Sultanı Gazi Orhan Beyin büyük oğlu Şehzade Gazi Süleyman paşa tarafından fethedilmiştir. Gelibolu'nun fethi, Türk tarihinin en önemli olaylarından biridir. Türk ve dünya tarihine geniş etkileri olmuştur.

Gelibolu, Şehzade Gazi Süleyman Pasa tarafından 1354 yılında fethedildikten 12 yıl sonra tekrar el değiştirerek Bizanslıların eline geçmiştir. Ancak bir yıl sonra Gazi Süleyman Pasa nın kardeşi Sultan Murat tarafından 1367 yılında ikinci kez fethedilerek tekrar Türklerin eline geçmiştir.

Gelibolu Osmanlı döneminde 17. Yüzyılda güzel ve o dönem şartlarına göre çok ileri bir kent olduğu görülmektedir. Osmanlı döneminde Gelibolu sanat ve kültür merkezi idi. Halkı iyi bir denizci olduğunun kanıtı Osmanlı Devletine Kemal Reis ve Piri Reis gibi iki ünlü bilgin ve amirali yetiştirmiş olmasıdır. Gelibolu 16. Yüzyılda çok önemli bir liman şehri idi. Sefere çıkacak tüm kadırga ve gemiler burada toplanır,kaptanlarını bekler ve buradan sefere çıkarlardı. Mısır Kalyonları bile buradan hareket eder, gemilerin yiyecek ve içecek gereksinmeleri Gelibolu'dan sağlanır ve gemilere yüklenirdi. Osmanlı döneminde Gelibolu Halkı gemicilik,dokumacılık,peksimetçilik, ok ve yaycılık gibi mesleklerde ve ayrıca bağ isleri ile uğraştıklarını görüyoruz.

17. Yüzyılda Kaptan Paşa eyaleti olan Gelibolu 890.000 akçe yıllık ödeneği, 2804 Levent sayısı, 29857 kilometrekare eyalet genişliği, 14 sancak sayısı ile çok önemli bir merkez haline gelmiştir. Bu eyaletin kapsadığı sahanın içinde, Çanakkale,Kocaeli illeri ile Yunanistan'ın Rodos,oniki ada,Korfu, Kafelonya, Siklad adaları ve Agribozadasi gibi yerler birkaçıdır. 17. Yüzyıldaki büyüklüğünü anlamak için bugünkü genişliği ile kıyaslamakta yarar vardır.17. yüzyılda kentin genişliği 29857 km2 olan Gelibolu'nun bugünkü genişliği 803 km dir. Gelibolu 1825 yıllarında Türkiye'nin 38. dünyanın 199.,1850 yıllarında Türkiye'nin 31. ve dünyanın 232. Büyük şehri idi. Gelibolu 61 mahalleye ayrılmıştı. Müslüman mahallesi 55 adet olup her mahallede bir cami bulunmaktaydı. 6 da Hıristiyan mahallesi bulunmakta ve her mahallede bir adet kilise bulunmaktaydı.

Osmanlı'ların ilk ve en önemli tersanesi 1391 yılında Gelibolu'da kurulmuştur Bu tarihten itibaren Gelibolu Osmanlı'ların deniz üssü ve kaptan Paşalık eyaleti olur. Çanakkale boğazı kontrol altına alınır. Bu tersanenin yapılmasında Saruca Paşanın ve Hamza Beyin çok emeği geçmiştir. Gelibolu'nun Plaj Kesimi olan koy bu kişinin adini taşımaktadır.

1.Dünya Savaşının en önemli olayı Çanakkale Savaşları olarak bilinen savaşlardır. Her iki tarafında toplam beş yüz bin ölü, kayıp ve yaralı verdiği ve dar bir alan içinde yapılan bu zorlu ve görkemli savaşta, GELIBOLU adı dünyada yankılar uyandıran unutulmaz bir isim olmuş tarihin altın sayfalarına yazılmıştır.

İtilaf Devletleri dokuz ay on dört gün teknolojinin tüm imkanlarını ortaya koyarak savaşmalarına rağmen bir türlü basarili olamamışlar ağır bir yenilgi ile bu topraklardan ayrılmışlardır.

Gelibolu savaşları tarihteki ve dünyadaki önemli ve özel yerini korumaktadır.25 Nisan 1915 tarihinde bu topraklarda yaşananlar yüzyılın en çetin,en centilmen savaşı olmasına, birçok acıların yaşanmasına rağmen şimdilerde barışın adı olması bizlere ayrı bir gurur vermektedir. Her sene binlerce Avusturalya'lı,İngiliz, Yeni Zellanda'lı binlerce insanin akınına uğrayan bu topraklar evrensel bir ada ulaşmıştır.

ILÇEDE TURIZM

Marmara ve Çanakkale'nin şirin yerlerinden birisi olan Gelibolu Turizm yönünden bölgenin geleceği en parlak ilçesidir.

Kentte Turizme etkili olan değerler, Osmanlı ve Bizans kalıntılarıdır. İlçemiz yerli turistin ,savaş alanları ise Yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. İlçedeki Turizme etkili en önemli faktörlerden biride canlı akvaryum olarak adlandırılan SAROZ körfezidir. Denizaltı ve Balık Av Turizmi günden güne gelişmektedir.

Yöre turizminde bir önemli etkende, kendi adını verdiği yarımada üzerinde 1915 yılında,yurdumuza yapılan haksiz bir saldırının karsısında devleşen ve destanlaşan bir savunmanın yarattığı tarihin geride bıraktığı savaş alanları her yıl binlerce turistin akınına uğramaktadır.

GELİBOLU'DA ÖNEMLI GÜNLER

1)Gazi Süleyman Paşanın Rumeli ye Geçisi ve Gelibolu'nun fethi törenleri.

2) Gelibolu Sardalya Festivali:

3) 26 Kasım Gelibolu'nun kurtuluşu törenleri.

FOLKLOR

Gelibolu'nun halkı yerli ve göçmen halktan oluşmuştur. Yerli Halk yöreye Türklerin Rumeliye geçmelerinden sonra Anadolunun Karesi Beyliğinden getirilerek yerleştirilmiştir. Göçmen halk ise Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya'dan gelerek 1923 yılındaki değişim ve çeşitli zamanlarda göçmen olarak gelen Türklerden oluşmuştur. Yörenin geleneksel giysisi bindallıdır.

GELIBOLU'DAKI ESKI ESERLER VE KÜLTÜREL VARLIKLAR

NAMAZGAH
ÇILEHANE
KALAFAT MEHMET PASA MEZARI
HOCAHAMZA MEZARI
BAYRAKLI BABA
SARUCA PASA TÜRBESI
YAKUP HAMAMI
MEVLEVIHANE
BARUTHANE
ALI BABA TÜRBESI
SINAN PASA TÜRBESI
HALAÇ MANSUR TÜRBESI
YAZICIZADE TÜRBESI
YAZICIZADE AHMET BICAN
YAZICIZADE ÇESMESI
SERBETÇI BABA
SALVARLIOGLU MEZARI
TELLI ÇESME
FIKIRLI SINAN ÇESMESI
SENGÜL HAMAMI
KASAP HAMAMI
ECE BEY MEZARI
PAZAR HAMAMI
KALE KALINTISI
KALE HAVUZU VE IÇ LIMAN
IÇ LIMAN
BÜYÜK CAMI
PIRI BABA ANITI
ÇULHALAR CAMI
PASA HAMAMI
FRANSIZ MEZARLIGI
ZEYNEL ARAP TÜRBESI
KADI ISKELESI CAMII
GAZI SÜLEYMAN PASA TÜRBESI
SAIR NAMIK KEMAL BEY