Türkiye'deki 81 ilin geçmişte taşıdığı isimler, bu toprakların binlerce yıllık tarihine ve farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olmasına işaret eder. Anadolu'nun stratejik konumu ve zengin kültürel yapısı sayesinde; Antik Yunan, Roma, Bizans, Pers, Selçuklu ve Osmanlı gibi pek çok uygarlığın izleri şehir isimlerine yansımıştır. Zaman içinde değişen bu isimler, bugün bile yerleşimlerin tarihsel derinliğini ve geçmişteki önemini hatırlatmaya devam eder. Her biri, yaşanmışlıklarla dolu bir dönemin sessiz tanığıdır.

Bugün bildiğiniz şehirlerin, geçmişte bambaşka isimleri vardı! Anadolu'nun kalbinde yatan bu eski adlar; Pers'ten Bizans'a, Selçuklu'dan Roma'ya uzanan derin bir tarihin izlerini taşıyor. Kendi memleketinizin bile duyunca şaşıracağınız eski ismi neydi, öğrenmeye hazır mısınız?

1. Adana - Batana: Tarihi Adana bölgesinin adı olarak kullanılmıştır. Adana'nın kökeni Hititlere kadar uzanır.

2. Adıyaman- Hısn-ı Mansur: Arapların bölgeye hâkim olduğu dönemde verilen isimdir. "Mansur'un Kalesi" anlamına gelir.

3. Afyonkarahisar- Karahisar-ı Sahip: Selçuklular döneminde, "sahip" lakaplı bir bey tarafından fethedilmesi nedeniyle bu isim verilmiştir.

4. Ağrı - Karaköse: Osmanlı döneminde, bugünkü Ağrı'nın merkezine verilen isimdir.

5. Aksaray - Archelais: Antik çağlarda kullanılan ismi. Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir şehirdi.

6. Amasya- Amaseia: Yunan tarihçilerine göre Amasya, ismini Amaseia adındaki Amazon kraliçesinden almıştır.

7. Ankara- Ankyra: Galatlar döneminden itibaren kullanılan bu isim, Yunanca'da "çapa" anlamına gelir.

8. Antalya - Attaleia: Şehri kuran Bergama Kralı II. Attalos'un adından türetilmiştir.

9. Ardahan - Artan veya Artani: Antik dönemlerden kalma bir isimdir.

10. Artvin - Livana: Osmanlı döneminde kullanılan isimdir. Arapça kökenli olduğu düşünülür.

11. Aydın - Tralleis: Antik dönemde İyonya bölgesinin önemli şehirlerinden biridir.

12. Balıkesir - Karesi: Osmanlı öncesi beylik döneminde Karesi Beyliği'ne ev sahipliği yapmıştır.

13. Bartın - Parthenios: Antik çağlarda bölgenin adıydı.

14. Batman - Ilısu, Hasankeyf: Hasankeyf, Dicle Nehri kıyısındaki tarihi bir yerleşimdir. Batman ismi daha yenidir.

15. Bayburt - Baiberd: Roma ve Bizans döneminde kullanılmış olan bir isimdir.

16. Bilecik - Belekoma: Bizans döneminde kullanılmış, kalenin adıydı.

17. Bingöl- Çapakçur: Osmanlı döneminde kullanılan isimdir.

18. Bitlis - Bagesh: Antik Pers kayıtlarında geçen isimdir.

19. Bolu - Claudiopolis: Roma İmparatoru Claudius tarafından verilen isimdir.

20. Burdur- Polydorion: Yunan ve Roma dönemlerinde kullanılan, anlamı tam olarak bilinmeyen bir isimdir.

21. Bursa- Prusa: Kral I. Prusias tarafından kurulmuştur, adı ondan gelir.

22. Çanakkale - Dardanos, Abydos: Antik Yunan kentleri olarak bilinir.

23. Çankırı- Gangra: Antik dönemlerde Paphlagonia bölgesinin önemli bir şehriydi.

24. Çorum - Nerik: Hititler döneminde kullanılan bir isimdir.

25. Denizli - Ladik, Laodikeia: Ladik adı Türkler döneminde verilmiş, Laodikeia ise Antik dönemdeki ismidir.

26. Diyarbakır - Amid: Roma ve Bizans dönemlerinde kullanılan isimdir.

27. Düzce- Dusia: Eski dönemlerde küçük bir yerleşim adı olarak bilinir.

28. Edirne- Hadrianopolis: Roma İmparatoru Hadrianus tarafından kurulmuş ve adı ona ithafen verilmiştir.

29. Elazığ- Harput, Mamuretülaziz: Harput, eski yerleşimin adıdır; Osmanlı döneminde Mamuretülaziz adı verilmiştir.

30. Erzincan - Erez, Eğin: Antik dönemlerden kaldığı düşünülen bir addır.

31. Erzurum- Theodosiopolis: Bizans İmparatoru II. Theodosius tarafından verilen bir isimdir.

32. Eskişehir - Dorylaion: Antik Frigya bölgesinin bir kentiydi.

33. Gaziantep- Ayıntap: Osmanlı dönemindeki ismi. "Tatlı su" anlamına gelir.

34. Giresun- Kerasus: Yunan kökenli bir isimdir; "kiraz" anlamına gelir.

35. Gümüşhane - Argyropolis: "Gümüş şehir" anlamına gelen Yunanca bir addır.

36. Hakkâri- Çölemerik: Osmanlı döneminde kullanılan isimdir.

37. Hatay- Antakya: Büyük İskender'in generallerinden biri olan Seleukos Nikator tarafından kurulmuş ve Antioch adı verilmiştir.

38. Iğdır: 24 Oğuz boyundan 21'ncisi sayılan İç-Oğuzlar-Üç-Ok kolunun ve Oğuz Han'ın altı oğlundan biri olan Cengiz Alp'in en büyük oğlu olan "Iğdır Beğ" den gelmektedir

39. Isparta - Baris: Antik çağlardan kalma bir isimdir.

40. İstanbul- Byzantion, Konstantinopolis: Byzantion ismi Yunanca'da "kral Byzas'ın şehri" anlamına gelir; Konstantinopolis, I. Konstantin'in kurmasından sonra verilmiştir.

41. İzmir- Smyrna: Antik dönemdeki ismi, Yunan mitolojisine dayanır.

42. Kahramanmaraş - Germenikya: Roma İmparatoru Caligula tarafından verilen addır.

43. Karabük - Zefre: Karabük'ün merkezine yakın bir bölgenin eski adıdır.

45. Kars- Karsk, Karsak: Orta Asya Türk kabilelerinden birinin adıdır.

46. Kastamonu - Timonion: Bizans döneminde kullanılan isimdir.

47. Kayseri - Mazaka, Caesarea: Kapadokya Krallığı'nın başkenti olan Mazaka, Roma döneminde Caesarea olarak değiştirilmiştir.

48. Kırıkkale - Yahşihan: Osmanlı döneminde bölgenin bir köyüdür.

49. Kırklareli - Kırk Kilise: Osmanlı döneminde kullanılan isimdir.

50. Kırşehir- Macissus, Justinianopolis: Bizans İmparatoru I. Justinianus'un verdiği addır.

51. Kilis - Kilis: Tarihi boyunca bu adla anılmıştır.

52. Kocaeli - Nikomedia: Antik dönemde Bithynia bölgesinin başkenti olarak kullanılmıştır.

53. Konya - Iconium: Yunan ve Roma dönemlerinde kullanılan isimdir.

54. Kütahya- Kotiaion: Antik Frigya'da kullanılan bir isimdir.

55. Malatya - Melitene: Roma İmparatorluğu'nun doğudaki önemli şehirlerinden biridir.

56. Manisa - Magnesia: Antik dönemdeki İyon şehirlerinden biridir.

57. Mardin - Marida: Süryanice ve Aramice kökenli bir addır.

58. Mersin - Zephyrium: Antik dönemde kullanılan bir isimdir.

59. Muğla - Mobolla: Karya bölgesinde kullanılan antik isimdir.

60. Muş: İlk çağda Muş'u da içine alan bölgeye "Taronitit" deniyordu. Bu bölgenin merkezi durumundaki Muşun adı da kimlik kaynaklarda "Taron" olarak geçmektedir.

61. Nevşehir- Nyssa, Muşkara: Osmanlı döneminde Muşkara adıyla anılmış, daha sonra Nevşehir olarak değiştirilmiştir.

62. Niğde - Nahita: Hitit ve Frig dönemi kayıtlarında geçer.

63. Ordu- Kotyora: Antik Yunan kolonilerinden biridir.

64. Osmaniye- Cebelibereket: Osmanlı döneminde kullanılan isimdir.

65. Rize - Rhizus: Antik Yunan'da kullanılan bir isimdir.

66. Sakarya - Adapazarı: Osmanlı döneminde Sakarya Nehri kıyısındaki pazardan dolayı verilen isimdir.

67. Samsun - Amisos: Yunan kolonisi olarak kurulan şehrin antik adı.

68. Siirt - Sairt: Siirt sözcüğü, isim kaynaklarında; Esart, Sairt, Siirt, Siird, gibi çeşitli biçimlerde kullanılmıştır. Süryani'ler kente Se'erd (yöresel söyleniş biçimiyle Sert) demişlerdir.

69. Sinop - Sinope: Yunan mitolojisine göre, Amazon kraliçesi Sinope'nin adı verilmiştir.

70. Sivas - Sebastia: Roma döneminde Sezar Augustus'a ithafen verilen isimdir.

71. Şanlıurfa - Edessa: Antik Mezopotamya şehirlerinden biridir.

72. Şırnak- Şehr-i Nuh: İslamî rivayetlere göre Nuh Peygamber'in şehri anlamına gelir.

73. Tekirdağ - Rhaedestus: Antik Yunan'da Trakya bölgesindeki önemli şehirlerden biriydi.

74. Tokat- Komana Pontika: Pontus Krallığı döneminde kutsal şehir olarak bilinir.

75. Trabzon - Trapezus: Yunan koloniciler tarafından kurulan bir şehir olup ismi "masa" anlamına gelir.

76. Tunceli - Mamiki: Bugünkü Tunceli merkezinin eski isimleri "Mamiki" veya "Mameki" "Kalan" olarak biliniyordu.

77. Uşak - Temenothyrea: Antik dönemde Frigya sınırları içinde kalan bir kentti.

78. Van - Tuşpa: Urartu Krallığı'nın başkenti olarak bilinir.

79. Yalova- Yalakabad: Bizans ve Osmanlı döneminde kullanılan isimdir.

80. Yozgat- Bozok: Osmanlı döneminde Bozok Sancağı adıyla biliniyordu.

81. Zonguldak - Sandrake: Antik dönemde bilinen bir
yerleşim bölgesidir.